artikel

Allergenen–kruisbesmetting, verborgen allergenen en drempelwaarden

Dossiers

Allergenen kunnen onverwachts ‘opduiken’ in producten, bijvoorbeeld door kruisbesmetting. Ook kunnen mensen die allergisch zijn voor een bepaald allergeen al van een kleine hoeveelheid ernstige klachten krijgen. Het is daarom belangrijk om zorgvuldig om te gaan met vragen van klanten over allergenen zoals gluten en koemelkeiwit.

Allergenen–kruisbesmetting, verborgen allergenen en drempelwaarden

Allergenen kunnen onverwachts ‘opduiken’ in producten, bijvoorbeeld door kruisbesmetting. Ook kunnen mensen die allergisch zijn voor een bepaald allergeen al van een kleine hoeveelheid ernstige klachten krijgen. Het is daarom belangrijk om zorgvuldig om te gaan met vragen van klanten over allergenen zoals gluten en koemelkeiwit.

Het is niet altijd meteen duidelijk of de grond- of hulpstoffen die u gebruikt allergene stoffen bevatten of niet. Bij bijvoorbeeld tarwebloem of gerstemout is dat geen probleem, maar allergenen kunnen ook in hulpstoffen zitten, zoals in plaatsmeermiddelen, meelverbetermiddelen, enzymen, additieven (E-nummers) of aroma’s die in de grondstoffen zijn verwerkt. De leverancier van de grond- of hulpstof geeft – als het goed is – duidelijk op de specificatie, in de ingrediëntenlijst of op het etiket aan welke allergene stoffen het product bevat (en bij voorkeur ook in welke bestanddelen ze voorkomen).

Kruisbesmetting
De allergenen waarmee u in uw bedrijf werkt, kunnen door versleping of kruisbesmetting
terechtkomen in andere producten. Kruisbesmetting is het onbedoeld overbrengen van kleine deeltjes van de stof in een ander product door een productielijn, processtroming, personeel of de lucht. U bent niet wettelijk verplicht op het etiket te vermelden dat dit mogelijke risico bestaat. Gaat u hiermee echter niet zorgvuldig om, dan kunt u toch aansprakelijk worden gesteld bij problemen. Bijvoorbeeld wanneer een consument als gevolg van deze onbedoelde aanwezigheid een overgevoeligheidsreactie krijgt. Daarom leest u op etiketten regelmatig de waarschuwing dat een product ‘sporen van […] kan bevatten’ of is ‘gemaakt in een bedrijf waar ook […] wordt verwerkt’.

Drempelwaarden
Er is discussie over dergelijke waarschuwingen voor de mogelijke aanwezigheid van allergenen. De Gezondheidsraad stelt dat algemene allergiewaarschuwingen de keuzevrijheid van consumenten met een voedselallergie vaak onnodig beperken. Ze adviseert toe te werken naar regelgeving over maximaal toelaatbare hoeveelheden allergenen, zogeheten drempelwaarden. Om dat te bereiken zou de overheid in samenspraak met onder meer bedrijven, artsen en diëtisten moeten vaststellen welke risico’s aanvaardbaar zijn. Bedrijven kunnen vervolgens besluiten of de waarschuwing voor mogelijk aanwezige allergenen op een product achterwege kan blijven. Momenteel doet het Ministerie van VWS samen met de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) en TNO onderzoek naar de uitvoerbaarheid van dit advies. Allergische consumenten kunnen namelijk bij zeer kleine hoeveelheden allergenen al een allergische reactie krijgen. Om die reden kwamen de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) en het RIVM eerder tot de conclusie dat drempelwaarden moeilijk zijn vast te stellen.

Echt allergeenvrij?
Pas dus op met de mededeling dat producten een bepaald allergeen niet bevatten (dat ze bijvoorbeeld koemelkeiwitvrij of glutenvrij zijn). Voor de meeste allergenen zijn immers geen drempelwaarden vastgesteld (uitgezonderd sulfiet en gluten). Bovendien kan het allergeen door kruisbesmetting of de aanwezigheid van verborgen allergenen (in grond- of hulpstoffen) toch in het product zitten, al lijkt dat in eerste instantie niet zo. Een dergelijke uitspraak doet u dus alleen wanneer u zeker weet dat de gebruikte ingrediënten en hulpstoffen voor het product het allergeen niet bevatten en dat kruisbesmetting is uitgesloten.

Dus:
– Ga zorgvuldig om met vragen van klanten over allergenen. Het is niet altijd meteen duidelijk of de grond- en/of hulpstoffen die u gebruikt allergenen bevatten of niet;
– Er zijn vrijwel geen drempelwaarden: mensen die allergisch zijn, kunnen al bij zeer kleine hoeveelheden allergenen een (ernstige) allergische reactie krijgen;
– Vermelden dat een product vrij is van een bepaald allergeen, doet u alleen als u zeker weet dat de gebruikte ingrediënten en hulpstoffen het allergeen niet bevatten en kruisbesmetting is uitgesloten;
– Meer informatie over allergenen en voedselovergevoeligheid vindt u in het dossier Allergenen op de website van het Nederlands Bakkerij Centrum, www.nbc.nl.
 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels