artikel

Visie op 2009

Dossiers

2009 is net begonnen. Hét moment om vooruit te blikken op het komende jaar. Waar liggen de kansen, wat betekent de financiële crisis voor de bakker en de gezondheidstrend. Kortom wat kan bakkend Nederland verwachten in 2009. NBOV, VBZ en NVB geven hun visie.

Visie op 2009

2009 is net begonnen. Hét moment om vooruit te blikken op het komende jaar. Waar liggen de kansen, wat betekent de financiële crisis voor de bakker en de gezondheidstrend. Kortom wat kan bakkend Nederland verwachten in 2009. NBOV, VBZ en NVB geven hun visie.

Rin van der Molen, voorzitter Nederlandse Brood- en banketbakkers Ondernemers Vereniging (NBOV):

‘Blijven investeren in kwaliteit’

Hoe denkt u over 2009? Waar liggen vooral de kansen voor de bakkerijbranche in het nieuwe jaar?
‘Blijven investeren in de kwaliteit van het product, maar daarnaast ook in de kwaliteit van de medewerkers. Met name winkelmedewerkers zijn gezichtsbepalend voor het ambachtelijke bakkersbedrijf. Naast producten van uitstekende kwaliteit zijn persoonlijk contact en goede (mondelinge) voorlichting immers dé handelsmerken van de ambachtelijke bakker. Ook de NBOV zal hierop het komende jaar met haar activiteiten inzetten.’

Wat betekenen de huidige ontwikkelingen in de financiële en economische wereld voor de bakkerij en welk effect heeft dat voor de bakker?
‘In de afgelopen maanden zijn de omstandigheden natuurlijk razendsnel veranderd. Van een positief verwachtingspatroon aan het eind van de zomer naar een sombere stemming eind december. Niemand kan in een glazen bol kijken, maar voor de ambachtelijke bakkerij zien wij het toch in 2009 niet somber in. De bakker levert een basisproduct en voorziet in een dagelijkse voedingsbehoefte. Veel consumenten zoeken in sombere tijden de huiselijkheid weer op en daarmee kan de (banket)bakker zeker zijn voordeel doen. Veel ambachtelijke (banket)bakkers kunnen bogen op een vaste klantenkring die ook in sombere tijden blijft kiezen voor kwaliteit.’

De gezondheid blijft een belangrijk issue. Zout- en vetreductie. Hoe kunt u de bakker daarbij verder helpen?
‘Het is geen vraag meer óf de bakkerij hieraan meedoet, maar de manier waarop. Gezondheidstrends in het algemeen zitten momenteel bovenop het netvlies van de consument. Brood heeft een fantastisch imago en past in het beeld van gezonde voeding. De branche heeft op het gebied van zout zelf haar verantwoordelijkheid genomen door afspraken te maken met de overheid over zoutreductie en het gebruik van bakkerszout. Als de branche dat niet had gehad, had de overheid dit misschien via wetgeving gedaan. Nu lag het initiatief bij de branche zelf.’
‘Wat het onderwerp vet betreft, heeft de branche de afgelopen tijd ook niet stil gezeten. Zo is in de afgelopen maanden kritisch gekeken naar de mogelijkheden van vetreductie in zowel margarine(producten) als boter(producten). Hiervoor werkt de NBOV samen met de Nebafa en de NVB/VBZ. Bij alle aspecten rondom gezondheidstrends, of het nu gaat over zout, vet of andere ontwikkelingen, bewaakt de NBOV natuurlijk altijd de belangen van de ambachtelijke bakker. Daarbij is het ook onze taak erop alert te blijven dat door de overheid of consumentenorganisaties gewenste veranderingen ook werkbaar voor de ambachtelijke bakker blijven. Voor de vaktechnische ondersteuning maakt de NBOV gebruik van de specifieke kennis die bij het NBC aanwezig is.’

De schaalvergroting in de bakkerij blijft onverminderd doorgaan. Wat voor effecten geeft dat op de langere termijn voor de gehele branche?
‘Er is in de bakkerijbranche sprake van verdere professionalisering en automatisering, hetgeen leidt tot aanzienlijke schaalvergroting. De branche zal er daarom op termijn achter de schermen voor een deel anders gaan uitzien. Ambachtelijke bedrijven met een centrale productie waren vroeger een uitzonderlijke combinatie, maar juist door de schaalvergroting is dit een steeds vaker voorkomend beeld. Vóór de schermen – door het oog van de consument – is daarbij wel sprake van behoud van het ambachtelijk (banket)bakkersbedrijf met een “warme” sfeer en uitstraling. Het behoud of zelfs de verdere uitbreiding van het marktaandeel van de ambachtelijke bakkerij behoort tot de mogelijkheden.’

Het probleem van goed vakbekwaam personeel is nog altijd een belangrijk onderwerp. Hoe kunt u de (banket)bakker daarbij helpen?
‘Zie het antwoord op de eerste vraag. De achterban van de NBOV – de werkgevers – zal zich ervan bewust moeten zijn dat vakbekwame medewerkers de basis van hun bedrijf vormen. En juist op die vakbekwaamheid, kennis en kunde zal de komende tijd sterker worden ingezet. Niet alleen door goed vakonderwijs en door het actueel houden van kennis tijdens het “werkend leven” van ondernemer en medewerkers. In dat licht zal worden gewerkt aan de verbetering van de wederzijdse betrokkenheid tussen onderwijs en ondernemers. Want zonder goed onderwijs geen goed geschoolde medewerkers en potentiële ondernemers die op termijn ook daadwerkelijk in staat zijn bakkerijen over te nemen. En zonder hen geen gezonde branche. De NBOV werkt momenteel aan een actieplan dat begin 2009 in gang wordt gezet. Hierbij is de samenwerking met alle relevante branchepartijen broodnodig.’

Wilt u hier nog iets aan toevoegen?
‘Voor de instroom en het behoud van de medewerkers is het van belang blijvend aandacht te besteden aan een goed imago van onze branche. Niet alleen goed vakonderwijs is bepalend voor de toekomst, maar ook evenwichtige arbeidsvoorwaarden en een goed klimaat voor (potentiële) ondernemers in de bakkerijbranche.’
‘Het midden- en kleinbedrijf is niet alleen in Nederland, maar ook in Europees verband de grootste werkgever en dat moeten we koesteren. Voor de bakkerij ziet de NBOV daarbij voor zichzelf een belangrijke taak weggelegd. En dat gebeurt op vele fronten: goed vakonderwijs, werkbare wet- en regelgeving en een verantwoorde CAO.

Albert Schipper, voorzitter Nederlandse Vereniging voor de Bakkerij (NVB):

‘Kansen in innovaties’

Hoe denkt u over 2009? Waar liggen vooral de kansen voor de bakkerijbranche in het nieuwe jaar?
‘De kansen die ik zie zijn niet specifiek voor 2009. Ik zie vooral kansen in innovaties van producten en concepten. Waarde toegevoegde producten.’

Wat betekenen de huidige ontwikkelingen in de financiële en economische wereld voor de bakkerij en welk effect heeft dat voor de bakker?
‘Wat we nu zien is dat er veel overheidsgeld in de banken wordt gestopt, bedoeld om de economie weer op gang te helpen. Maar de banken gebruiken het geld niet vooral om hun eigen positie te verbeteren en lenen het geld niet uit. Dat is een kwalijke zaak. Geld krijgen voor de bakkerijbranche was al lastig, maar is alleen maar moeilijker geworden en daar maken we ons zorgen over. Daarom hebben we een brief geschreven naar het ministerie van Financiën en naar VNONCW om onze zorgen kenbaar te maken. Krediet heb je immers nodig om te kunnen ontwikkelen als bedrijf en te innoveren.’

De gezondheid blijft een belangrijk issue. Zout- en vetreductie. Hoe kunt u de bakker daarbij verder helpen?
‘Als NVB spelen we daar een actieve rol in, zowel op het gebeid van vetten als zoutreductie. Ook NBOV en VBZ doen dat. Als het gaat om verdere zoutreductie maken we nu wel een pas op de plaats. We moeten eerst kijken of het producttechnisch mogelijk is en qua smaak. Maar als we deze mooie sector in stand willen houden, realiseren we ons dat we onze verantwoordelijkheden moeten nemen en dat doen we dus ook.’

De schaalvergroting in de bakkerij blijft onverminderd doorgaan. Wat voor effecten geeft dat op de langere termijn voor de gehele branche?
‘Het effect is moeilijk te voorspellen, maar efficiënt werken is altijd een doelstelling. Het is ook noodzakelijk om marge te kunnen creëren voor innovaties. In Nederland heb je nu twee grote partijen: Bakkersland en Bake Five plus een twintigtal vrije bakkerijen. Dat is prima. Vrijspel heb ik hoog in het vaandel staan. De markt moet het doen.’

Het probleem van goed vakbekwaam personeel is nog altijd een belangrijk onderwerp. Hoe kunt u de (banket)bakker daarbij helpen?
‘Vakbekwaam personeel is inderdaad een probleem en daarvoor moeten we als NVB ook de hand in eigen boezem steken. We hebben de afgelopen jaren te weinig aan opleidingsaanbod gedaan en dat gaat veranderen in 2009. In samenwerking met NBC en ROC’s stellen we een onderwijsdocument op waar ook functies binnen het grootbedrijf een belangrijke rol in krijgen. We moeten er voor zorgen dat we als branche interessant blijven voor de jeugd om te werken.’

Wilt u hier nog iets aan toevoegen?
‘Maak je branche interessant voor jongeren en zorg dat de mensen de producten graag blijven eten.’

Ton Baas , directeur Vereniging voor de Bakkerij- en Zoetwarenindustrie (VBZ):

‘Grondstofprijzen blijven op aanzienlijk hoger niveau’

Hoe denkt u over 2009? Waar liggen vooral de kansen voor de bakkerijbranche in het nieuwe jaar?
‘Ik ben niet somber en dat zijn onze leden ook niet. Ook vanuit de ondernemerskant zie ik kansen ondanks de sombere vooruitzichten. Mensen blijven immers eten en zullen dat meer thuis doen. Aan de consumentenkant verwacht ik een opleving bij discounters. Mensen verwennen zichzelf met lekkere producten, maar met soberder, goedkopere producten. Wat wel een probleem is, is het betalingsgedrag. Grote retailers hebben negentig dagen de tijd om te betalen, terwijl de producenten hun leveranciers binnen zeven dagen moeten betalen.’

Wat betekenen de huidige ontwikkelingen in de financiële en economische wereld voor de bakkerij en welk effect heeft dat voor de bakker?
‘De kredietcrisis werkt ook door in de voedselproductie. De vraag neemt niet af, het aanbod wel. Voorraden zijn er nauwelijks. “Een nieuwe, nog ernstiger voedselcrisis is in de maak”, aldus het Financieel Dagblad. Uit recent onderzoek van de Rabobank blijkt dat producenten van voedingsmiddelen rekening moeten houden met blijvende hogere grondstofprijzen. Die prijzen zijn de laatste maanden een stuk gedaald, maar de grondstofprijzen blijven op een aanzienlijk hoger niveau dan twee jaar geleden. Volgens het eerder genoemde Rabobank-rapport zijn de gestegen kosten van grondstoffen en energie in de afgelopen twee jaar nog niet voor de helft in de producentenprijzen vertaald (Bron: FNLI). Omdat fabrikanten hun grondstoffen uit een steeds beperkter aantal landen kunnen betrekken, zullen de extreme grondstofprijzen voor de bakkerij- en zoetwarenindustrie alleen maar doen versterken.’

De gezondheid blijft een belangrijk issue. Zout- en vetreductie. Hoe kunt u de bakker daarbij verder helpen?
‘De voedingsmarkt wordt wereldwijd uitgedaagd om producten op de markt te brengen met een meer verantwoorde samenstelling (lees: minder zout, verantwoorder vet en minder suiker). In het kader van de toenemende prevalentie van overgewicht, obesitas en diabetes is er een verhoogde aandacht voor gezonde voeding door overheid, industrie, NGO’s en consument. Voedingsmiddelen zijn multi component systemen waarin koolhydraten, eiwitten, vetten, aroma’s, mineralen, water en additieven talloze chemische en fysische interacties met elkaar aangaan. Iedere verandering van samenstelling van zout, vet en suiker verandert het karakter van de producten in mindere of meerdere mate. Complexe materie voor mkb-ondernemingen waarbij investering in kennis onontbeerlijk is voor de continuïteit.’ 

De schaalvergroting in de bakkerij blijft onverminderd doorgaan. Wat voor effecten geeft dat op de langere termijn voor de gehele branche?
‘Natuurlijk zie je schaalvergroting plaatsvinden, maar in het aantal leden zie ik dat amper terug. Schaalvergroting biedt namelijk ook kansen voor nichemarkten en dat gebeurt dus ook. Waar nodig zal schaalvergroting plaats blijven vinden.’

Het probleem van goed vakbekwaam personeel is nog altijd een belangrijk onderwerp. Hoe kunt u de (banket)bakker daarbij helpen?
‘Wij zetten zwaar in op arbeid, opleiden en leeftijdsbewust personeelsbeleid. Dat is ook nodig omdat we vanuit het onderwijs relatief weinig instroom hebben in onze bedrijven. We moeten de mensen dus zelf opleiden. Dat gebeurt ook, want die afspraak is sinds 2008 verankerd in de CAO. Voor de Zoetwarensector niveau 1 en 2 (laagste schalen in CAO) hebben we zoetwarenonline ontwikkeld. Ook zijn we bezig opleidingen te faciliteren tot en met operator niveau. Zoveel mogelijk in het bedrijf zelf, zoveel mogelijk virtueel waarbij werkgever en werknemer de ontwikkelingen kunnen blijven volgen. Ook voor de bakkerijsector zijn diverse initiatieven opgepakt op het gebied van opleidingen. Zoveel mogelijk zal getracht worden dit in samenwerking met de drie brancheverenigingen (VBZ/NVB/NBOV) te laten plaatsvinden. Daarnaast zijn we bezig met een certificering dat het aspect veiligheid van een diploma voorziet. Daarmee tonen we de Arbeidsinspectie aan dat we veiligheid serieus nemen.’

Wilt u hier nog iets aan toevoegen?
‘Ondanks de sombere verhalen, wordt 2009 een uitdagend jaar.’
 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels