artikel

Stand van zaken competentiegericht onderwijs

Dossiers

Competentiegericht onderwijs. Dat is de nieuwe opleidingsvorm die dit jaar zou worden ingevoerd. De nieuwe wet bepaalt dat alle ROC’s (Regionale Opleiding Centra) competentiegericht moeten onderwijzen. De ROC’s van Amsterdam en Eindhoven startten in 2005 een pilot. Hans Heinink en Carla Zwierstra, leden van de regiegroep bakkerij over de stand van zaken en aanpassingen.

Stand van zaken competentiegericht onderwijs

Competentiegericht onderwijs. Dat is de nieuwe opleidingsvorm die dit jaar zou worden ingevoerd. De nieuwe wet bepaalt dat alle ROC’s (Regionale Opleiding Centra) competentiegericht moeten onderwijzen. De ROC’s van Amsterdam en Eindhoven startten in 2005 een pilot. Hans Heinink en Carla Zwierstra, leden van de regiegroep bakkerij over de stand van zaken en aanpassingen.

 

‘De verandering van het huidige systeem is nodig vanwege de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs. Er wordt vandaag de dag meer flexibiliteit gevraagd van het personeel. Dus moet je dat gegeven meenemen in de opleiding. Het systeem is competentiegericht. Dat houdt in dat niet alleen de beroepshandelingen, bijvoorbeeld broodbakken, belangrijk zijn, maar dat vooral de combinatie van kennis, houding en vaardigheden van de leerling centraal staat.’ Aan het woord is Carla Zwierstra, scholingscoördinator NBC. Zij zit samen met onder andere Hans Heinink (namens de werkgevers) in de regiegroep bakkerij. Deze groep houdt zich bezig met de invoering van competentiegericht onderwijs in de bakkerijbranche.

Momenteel is de regiegroep bezig met het schrijven van een document hoe het onderwijs er in 2008 uit komt te zien. Om het nieuwe onderwijssysteem op alle ROC’s goed in te voeren is extra tijd nodig. De nieuwe wet competentiegericht onderwijs gaat daarom pas van kracht in augustus 2008 in plaats van 2007. Een ding is helder voor de regiegroep: Er moet zoveel mogelijk eenheid komen tussen de verschillende ROC’s. Een wens die ook door veel leerbedrijven werd uitgesproken tijdens een informatiebijeenkomst over dit onderwerp in 2005. Hans Heinink, eigenaar van Bakkerij Pruyn in Nijmegen en lid van de regiegroep namens de werkgevers: ‘Sommige leerbedrijven hebben leerlingen van verschillende ROC’s die andere praktijkboeken gebruiken en beoordelingsnormen hebben. Daar is niet mee te werken, aldus mijn praktijkbegeleider. Daar komt straks verandering in.’

Ondernemerschap en innovatie

Ook zal het aspect ondernemerschap belangrijker worden. Heinink: ‘Ondernemerschap wordt steeds complexer met de huidige wetgeving, dat vraagt dus om een betere opleiding.’ ‘We zijn bezig met andere foodbranches om een ‘Associate Degree’ in te voeren. Dat is een verkorte HBO-opleiding (deeltijd) op het gebied van ondernemerschap die ongeveer twee jaar duurt, aldus Zwierstra. ‘Om de toekomstige bakkers en eigenaren gemakkelijker te laten spreken in het openbaar en zichzelf te presenteren, wordt ook aan gesprekstechnieken meer aandacht besteed, zowel in het onderwijs als ook bijvoorbeeld door de NBOV. Daarnaast worden praktijkbegeleiders straks competentiegericht opgeleid. Een van de veranderingen is dat leerlingen die opgeleid zijn tot ondernemer of leidinggevende vrijstelling hebben voor deze training. De competenties om praktijkbegeleider te worden zitten al in hun reguliere opleiding.’

Het aspect innovatie in het onderwijs is een ‘pijnpunt’, erkennen Zwierstra en Heinink. Het komt regelmatig voor dat leerlingen nooit hebben gewerkt met bepaalde machines, omdat die simpelweg niet aanwezig zijn op school. Heinink: ‘Vaak heeft dat met geld te maken, maar scholen zouden ook samen kunnen werken.’ Zwierstra: ‘Het is goed om hieraan ook aandacht te besteden in docentenstages. Straks komt er in ieder geval meer aandacht voor innovatie, mede door het digitaal leermiddelensysteem.’ Zes ROC’s (Deltion College, ROC Amsterdam, ROC Eindhoven, ROC Friesland College, ROC Nijmegen, ROC Zeeland) en het NBC zijn samen met een uitgeverij bezig met het opzetten van een digitaal leermiddelensysteem. ‘Het voordeel hiervan is dat iedereen aan het werk kan wanneer hij wil. En de innovaties kunnen veel sneller worden doorgevoerd in het lesprogramma, omdat je geen boeken meer hoeft aan te passen, maar direct de digitale lesstof voor iedereen kunt wijzigen’, aldus de scholingscoördinator. Zwierstra verwacht niet dat het digitale systeem minder lesuren zal betekenen. ‘Andere soorten lessen, nog individueler en de leraar zal nog meer een coachende rol krijgen.’ Bij de start (augustus 2008) zal het digitale leermiddelensysteem gereed zijn. Het is de bedoeling dat zoveel mogelijk ROC’s dit leermiddelensysteem gaan gebruiken.

 

Leerbedrijven

Op de vraag wat er gaat veranderen voor een leerbedrijf met de komst van het nieuwe onderwijssysteem, antwoordt Heinink: ‘Het leerbedrijf krijgt een duidelijkere rol. Hij zal samen met de school en de leerling kijken naar het gehele opleidingstraject van de leerling en aangeven welk deel hiervan het leerbedrijf voor haar rekening kan nemen. Dit kan per leerling verschillend zijn omdat iedere leerling een individueel leertraject heeft.’

‘In de beoordeling van de voortgang van de leerling zal het leerbedrijf nog meer dan voorheen ook letten op houding, sociale en communicatieve vaardigheden en flexibiliteit van de leerling. Dit natuurlijk naast de vaktechnische kennis en vaardigheden. De vakman staat en blijft centraal.’

 

Uitstel

De eerste experimenten met competentiegericht opleiden startten in augustus 2005 op de ROC’s van Eindhoven en Amsterdam. Tijdens de experimenten, die nog steeds bezig zijn, wordt uitgeprobeerd hoe het nieuwe systeem het beste vorm kan worden gegeven. Wat zijn de eerste resultaten? Zwierstra: ‘Op dit moment zijn er nog geen echte concrete resultaten binnen uit de pilots. Ik verwacht die in het eerste kwartaal van dit jaar. ROC Eindhoven is bovendien uit de officiële pilot gestapt, maar ze experimenteren nog wel. We krijgen dus nog wel informatie. We merken dat iedereen nog zoekende is hóe competentiegericht onderwijs aan te pakken.’ Gemakkelijk is het proces niet, erkennen Zwierstra en Heinink. ‘Het vinden van een eenduidig model voor examinering en de beroepspraktijkvorming is vooral lastig omdat scholen natuurlijk hun eigen didactiek hebben om zich te onderscheiden. Binnen het model moet dus wel ruimte zijn voor invulling per school. Daarnaast moet het nieuwe onderwijssysteem voor het bedrijfsleven geen extra werk opleveren.’ Een ander speerpunt van de regiegroep is beroepspraktijkvorming. Ook voor de begeleiding van leerlingen in de praktijk wordt gewerkt aan één systeem. Dit maakt het voor leerbedrijven duidelijk en herkenbaar wat ze moeten doen en hoe.

 


   

Carla Zwierstra: ‘De combinatie van kennis, houding en vaardigheden van de leerling staat centraal.’

 

Hans Heinink: ‘Ondernemerschap wordt steeds complexer met de huidige wetgeving, dat vraagt dus om een betere opleiding.’

Plan van aanpak

• De regiegroep bakkerij schrijft een document hoe het onderwijs er in 2008 uit komt te zien.

• Er moet zoveel mogelijk eenheid komen tussen de verschillende ROC’s.

• Associate Degree is een nieuwe opleiding op HBO-niveau met een duur van twee jaar.

• Ook praktijkbegeleiders worden straks competentiegericht opgeleid.

• Het leerbedrijf krijgt een duidelijkere rol.

• Zes ROC’s en NBC gaan een digitaal leermiddelensysteem opzetten.

• De nieuwe wet competentiegericht onderwijs gaat van kracht in augustus 2008 in plaats van 2007.

  

Associate Degree

Associate Degree (AD) is een nieuwe opleiding op HBO-niveau met een duur van twee jaar. Het eindniveau van deze opleiding zit tussen MBO (niveau 4) en HBO (bachelor) in. De opzet is dat onderdelen die van toepassing zijn uit bestaande HBO-opleidingen worden gebundeld tot één nieuwe opleiding. De vorm van deze nieuwe opleiding en de vakken die aangeboden worden, wordt mede bepaald door het bedrijfsleven. Belangrijke verschillen met het huidige HBO-onderwijs zijn de tijdsduur en het eindniveau. Daarnaast kan AD in deeltijd gevolgd worden. Momenteel zijn veel branches in samenwerking met ROC’s en HBO-instellingen bezig een AD vorm te geven die binnen hun branche van betekenis kan zijn.

 

Tekst: Peter de Weerd

Foto’s: Robin Britstra, Anita Pantus, NBC

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels