nieuws

80 jaar Bakkerswereld beschreven

Strategie

Van krant via magazine is Bakkerswereld tegenwoordig ook een belangrijk online platform voor de brood- en banketbakker die daar zijn nieuws, recepten, vaktechnieken, vaktips en ondernemersinformatie vindt. Al 80 jaar lang wordt deze informatie actief en in diverse vormen – steeds aangepast aan de wensen en eisen van de tijd – overgedragen.

80 jaar Bakkerswereld beschreven
Een ambtenaar van de Keuringsdienst van Waren keurt een brood door het te wegen met een handweegschaaltje. Foto: Maria Austria / HH

Begint de geschiedenis van Bakkerswereld bij Cornelis Misset, de drukker/uitgever, of bij Bertus Muller, de hoofdredacteur? Misset was voor bakkers enkel de naam op het logo, de wikkel of de nota. Hét eerste gezicht van Bakkerswereld was Bertus Muller. Onderschat verigens daarbij Misset niet. Hij betekende voor Doetinchem net zoveel als Frits Philips voor Eindhoven. Misset had een drukkerij/uitgeverij, gaf de krant De Graafschapbode uit en een groot aantal vakbladen, waaronder Boerderij; hij stichtte vakscholen voor slagers en schoenmakers. Diezelfde intentie had hij in 1937 ook voor bakkers.

Waarom een bakkersvakblad?

Hoe kwam Misset erbij om een bakkersvakblad uit te gaan geven? Het wemelde in die tijd van bakkersblaadjes. In 1932 waren er dat maar liefst twaalf! Bondsblaadjes vooral. Maar een vakblad was er niet. De serieuzere bakker had daar wel behoefte aan: een echt vakblad, met recepten en vaktechnische artikelen, geen notulen en bondsnieuws.
Ook de adverteerders wilden zo’n vakblad. Antoon Spil, bakkerij-adviseur bij meelfabriek Noury en Van der Lande in Deventer, herinnert zich in 1986 dat uit onvrede en partijdigheid over die bondsblaadjes Bakkerswereld er is gekomen. ‘Piet van der Lande probeerde daarvoor Kluwer te interesseren, maar het werd Misset.’ Spil schreef 1.673 artikelen voor Bakkerswereld.

De bedrijfstak verkeerde in 1937 is een erbarmelijke toestand. Er waren 15.000, veelal primitieve bakkers. Met bakkers worden in die jaren broodbakkers bedoeld, geen banketbakkers. De bakkers bakten zo nu en dan wel wat koek, een koekje of speculaas, al vonden de banketbakkers dat dat verboden moest worden. Het ontbrak hen wel aan vakkennis. Een vakopleiding was er niet, behalve de bakkersopleiding in Wageningen en een aantal particuliere scholen. De meeste bakkers leerden het vak van elkaar. Of uit Bakkerswereld.

Bertus Muller

Bert, Bertus genoemd, Muller was een bakkerszoon uit Gaanderen. Na de bakkersopleiding te Wageningen werkte hij in enkele bakkerijen. In de avonduren volgde hij de cursus journalistiek.

De eerste Bakkerswereld, verschenen op 3 juni 1937

In 1936 hoorde Muller bij toeval dat Misset een bakkersschool wilde beginnen, met daaraan gekoppeld een vakblad. Muller had wel interesse om vakleraar te worden. Misset bood hem dat vooruitzicht en Muller volgde de net gestarte lerarenopleiding. De bakkersschool is er niet gekomen. Bakkerswereld wel. Van Misset kreeg Mulder een blanco mandaat om ‘van de krant te maken wat u wilt.’

Gemakkelijk was het niet. Toch werd Bakkerswereld in korte tijd razend populair en had het blad op 14 februari 1942 maar liefst 11.500 abonnees. Die dag was trouwens een zwarte dag voor Muller, zei hij bij zijn afscheid in 1972. Bakkerswereld kreeg van de Duitse bezetter een verschijningsverbod.

De Banketbakkerij

Muller zocht voor Misset naar nieuw emplooi, en kwam in contact met uitgever Spin & Zn van het weekblad De Banketbakkerij. Misset besloot deze in financiële moeilijkheden verkerende uitgever over te nemen en zo ging het bondsorgaan van de banketbakkers na 39 jaar in vreemde handen over. De Banketbakkerij mocht volgens de nieuwe Duitse persvoorschriften wel blijven verschijnen. De redactie bestond immers uit beroepsmensen (geen journalisten). Berkhoff, een grote naam destijds, bleef banketbakker/hoofdredacteur, Muller werd eindredacteur.
Door de ontstane papierschaarste werd al snel het aantal pagina’s drastisch ingekort. In september 1944 werd verschijnen onmogelijk, ook vanwege de distributieproblemen.

Twee werelden werden één

Tot de jaren zestig stond in het colofon dat de bondsleden de medewerkers van het blad waren. Uitgezonderd de afdelingssecretaresse, die trouw een verslagje instuurde van de afdelingsvergadering, bleef die medewerking meer wens dan realiteit. Het vakblad trok zelf medewerkers aan, veelal vakleraren, voor de vaktechnische artikelen en receptuur. Befaamd waren de kleine receptpagina’s, verzorgd door Peter de Wit, Hans van Noort en Wil Doomen. Ze werden later gebundeld in een serie van vijf boekjes Banketbakkersspecialiteiten.

Nationale kampioensdag bakkersvakwedstrijden In Wageningen in 1967 gehouden.
Foto: ANP

68 jaar lang was De Banketbakkerij een weekblad. In 1968 had het blad 4.000 abonnees, 15 jaar later waren er daar nog 2.600 van over. Door deze krimp werd in 1973 besloten tot een tweewekelijkse uitgave. Een lang leven was die niet beschoren. De daling van het aantal banketbakkerijen ging gestaag door, ook die van de adverteerders.
Na ongeveer 4.000 edities was het gedaan met de zelfstandige positie van het blad. Op 23 maart 1983 kwam De Banketbakkerij, in de 78e jaargang verkerend, voor het laatst van de persen. De Banketbakkerij werd geïntegreerd in Bakkerswereld. Twee werelden, want dat waren het, in één vakblad.

De redactie van Bakkerswereld beloofde dat het ‘banketgebeuren’ er niet bij zou komen ‘te hangen’. Maar al snel ontstond er onvrede bij de NBOV (de banketbakkers-ondernemersvereniging). Met een meetlint in de hand werden de centimeters banketnieuws in Bakkerswereld gemeten en vergeleken met het bakkersnieuws. Ze voelden zich te kort gedaan.

Nieuwe ontwikkelingen

Ondertussen was er bij Bakkerswereld veel gebeurd. Na de oorlog bleven nog enkele bakkersbladen over. Bakkerswereld verscheen op A3-formaat en er werd vaak gesproken over dé bakkerskrant. In juni 1952 kregen bakkerszoons, bakkersgezellen en cursisten een speciale pagina De Jonge Bakker. Die pagina ging op in Stimulans, het blad van de Stichting Vakopleiding, dat in 1960 verscheen.

In 1952 doet Annemie haar intrede. Onder de titel ‘Wij bakkersvrouwen’ lucht ze haar hart. Voor het eerst worden bakkersvrouwen rechtstreeks aangesproken. Annemie, overigens door een man geschreven, houdt het ruim 35 jaar vol. De Film van de Maand wordt geïntroduceerd. Een receptenpagina van het Station voor Maalderij en Bakkerij, later gebundeld in boekvorm: ‘Diamantjes van de bakkerij.’ Ook deze serie blijft 35 jaar verschijnen. Nog een opmerkelijk initiatief: in 1956 opent Bakkerswereld een vakantiewoning-ruilrubriek ten behoeve van de abonnees. Het doel: bakkers met elkaar in contact brengen om tijdens hun vakantie van woning te ruilen zonder kosten van pension.

Na bijna 34 jaar op A3-formaat te zijn gedrukt, verschijnt Bakkerswereld vanaf 1 april 1971 in magazinevorm, een vergrote A4. ‘Meer illustraties, korte en bondige informatie, zonder dat de duidelijkheid er aan inboet.’ Een jaar later kunnen advertenties in kleurendruk worden uitgevoerd. Er komen specials. De eerste gaat over silo’s. De rubriek bakker-ondernemer verschijnt in 1972, met als eerste ondernemer Piet Venekamp uit Winterswijk.

Twee identieke bladen

Op dat moment zijn er nog twee bakkersbladen: Bakkerswereld en De Bakker (bondsorgaan van de bakkersbonden, van De Gelderlander Vakpers, later Audet). Twee weekbladen, met nagenoeg dezelfde formule en inhoud. Echter: Bakkerswereld is royaler van omvang en heeft daardoor meer ruimte voor bedrijfsreportages en vakinformatie. En het is onafhankelijk.

Tot 1980 sierden advertenties de omslag. Het kwam nogal eens voor dat De Bakker en Bakkerswereld dezelfde advertentie op de cover hadden staan. Dat ondermijnde het onderscheid. Bakkerswereld koos in 1980 voor een eigen omslag met een fraaie productfoto. Drie maanden later volgde De Bakker.

De situatie van twee nagenoeg dezelfde vakbladen roept steeds meer weerstand op bij abonnees en lezers. Als eind 1989 Misset Audet overneemt, blijft dat niet zonder gevolgen. De Bakker wijzigt een jaar later nog wel de formule en naam in Bakkerij, maar toch valt het doek in 1994. Dit weekblad wordt vervangen door een vaktechnisch, documentair maandblad Brood & Banket.

Succesvol is dat niet. De receptuur van Brood & Banket wordt gewaardeerd, maar de lezers missen een vaktechnisch gedeelte. Al in november 1996 wordt Brood & Banket als vaksupplement onderdeel van Bakkerswereld.

Actief in branche

De hoofdredacteuren van Bakkerswereld waren betrokken bij tal van brancheactiviteiten. Muller, Elderman en Leijten fungeerden als jurylid bij de vakwedstrijden, waren adviseur of medebestuurslid van evenementen, beurs- of verenigingscommissies. Bakkerswereld was betrokken bij Voedingstrend 88/99, organiseerde Bakkerswereldcongressen, was initiator van Bakkerij van het Jaar (2002) en mede-initiator van Bakker met Ster.

In het omvangrijkste nummer ooit, het Bakkerswereld-Nebatonummer van 8 februari 1990, publiceert Bakkerswereld de veel besproken inventarisatie van alle organisaties voor de bakkerij. De inventarisatie telt maar liefst elf pagina’s. In 1996 wordt de kwartaaluitgave Bakkerswereld Grootbedrijf gelanceerd en er zijn speciale uitgaven bij de vorming van het NBC. NBOV lanceert de receptenbijlage Brood & Banket, ook in samenwerking met leveranciers, geeft een aantal jaren De Visie uit, waarin bedrijven zich uitspreken over de toekomst (dat recentelijk herhaald is), lanceert de Bakkersgids en de Bakkerswereldposter. Jarenlang publiceert het onder coördinatie van Wil Doomen de rubriek Collegiale Tips.

Cover van Bakkerswereld uit 1998.

En, in uitgeverskringen heel opmerkelijk: Bakkerswereld bleef altijd meer abonnees houden dan dat er bakkers zijn. ‘Een bakker die geen Bakkerswereld leest, is geen bakker’, aldus Harrie Leijten.

Multimediaal

Er zijn bladen verdwenen, maar nieuwe teruggekomen. De NBOV komt in 1993 met het maandblad Banketbakkers-Nieuws. Dat wordt in augustus 1997 voortgezet als Bakkers in bedrijf. Verder laat de NBOV het 14-daagse BakkersZaken het licht zien. De Stichting Nederlandse Bakkerijtechniek komt in 1999 met het maandblad NBT-magazine en in 2011 lanceert André Schoppen Bakery Next.

Bakkerswereld gaat stug door: eind 2006 wordt het vakblad multimediaal en gaat het om de week verschijnen. Ingrijpend. Jarenlang keek de bakker uit naar de donderdagmorgen, de dag dat Bakkerswereld werd bezorgd: het blad werd dan snel van de deurmat geraapt, de wikkel eraf afgescheurd en snel doorgebladerd. Het was een ritueel. Nu verschijnt Bakkerswereld dagelijks met een update van het nieuws op de website en twee keer in de week met de online nieuwsbrief.

De abonnee moet eraan wennen. En er is kritiek: het blad wordt dunner, de abonneeprijs is te hoog. Kritiek van alle tijden. Men vergeet dat er een veelvoud aan informatie via de website beschikbaar is.

Eind 2014 ondergaat het merk Bakkerswereld – magazine en website – een metamorfose. Reed Elsevier verkoopt Bakkerswereld aan Vakmedianet. De naam Misset en Bakkerswereld zijn dan ontkoppeld.

Bakkerswereld is een multimediaal medium, geheel van deze tijd. Het magazine is forser van omvang, met veel illustraties. Actief als online platform, via de website en met apps en twitter. Het initieert Grip op je Bakkerij, waarmee bakkers hun bedrijfsvoering en dus het rendement kunnen verbeteren. Zo blijft Bakkerswereld de partner van de bakker. Bakkerswereld en de bakker horen bij elkaar.

Bakkerijgeschiedenis

Bakkerswereld viert dit jaar haar 80 bestaan. Ter gelegenheid hiervan is de redactie, samen met oud-hoofdredacteur Harrie Leijten, de archieven in gedoken. Dit heeft geleid tot een prachtig overzicht van acht decennia bakkerijgeschiedenis. Dit kennisdocument met ontwikkelingen binnen de bakkersbranche mag u niet missen als u werkzaam bent of was binnen de bakkerijbranche!

Het kennisdocument bevat:

• De belangrijkste ontwikkelingen binnen de bakkerijbranche op een rij
• Van broodoorlog tot Bakery Institute
• Overzichtelijk weergegeven per decennium
• Met uniek (historisch) beeldmateriaal
• Advertenties uit de oude doos en bijzondere oproepjes uit vervlogen tijden

Bekijk hier het kennisdocument…

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels